blog Elsinterakcja

Ojciec polecił mi ostatnio książkę Richarda Feynmana, amerykańskiego fizyka noblisty, zatytułowaną “Przyjemność poznawania”. Jest to zbiór wywiadów i esejów. Główne dwa tematy przewijające się przez całą książkę to Feynmana widzenie i znaczenie nauki (i świata jako ciągłego dostarczyciela zadziwiających obserwacji) oraz jego najważniejsze przedsięwzięcia naukowe (nanotechnologia, diagramy, projekt Manhattan).

Feynman przekazuje w tej książce, że należy szanować niepewność.

Piszę o tym, ponieważ Feynman w elegancki sposób tłumaczy, na czym polega nauka, i jak powinno się ją uprawiać. Nauka polega na obserwacji, wnioskowaniu z tych obserwacji i - co bardzo często podkreśla - na braku pewności, że otrzymane wnioski są prawdą ostateczną. Nie wiemy tak naprawdę, jak działa świat - próbujemy znajdować coraz lepsze przybliżenia opisu zjawisk, które obserwujemy, modele, które coś są w stanie przewidzieć, ale zawsze dopuszczamy możliwość błędu. Nauką jest to, co obserwowalne. Feynman negatywnie wypowiada się o naukach humanistycznych, o filozofii.

Gdy przykładam jego słowa do interakcji człowiek-komputer, widzę, jak często sam łapię się na tym, że już, już chcę coś kategorycznie stwierdzić na temat projektu, interfejsu, który oglądam.

“Ten przycisk jest za słabo powiązany z tym komunikatem.”

“Wydaje mi się, że tutaj brakuje trochę światła.”

“Musimy uprościć ten formularz.”

Jak często to słyszymy czy sami mówimy? Ja zbyt często. Nie wiem, jak Wy. ;)

Nie przeprowadziłem dotąd ani jednego, naprawdę, ani jednego badania z użytkownikami, w którym coś by mnie nie zaskoczyło. Nawet pomimo faktu spędzenia nad każdą badaną witryną dużej ilości czasu przed testami z udziałem użytkowników.

Spotkałem się z opinią, że badania z użytkownikami są w ogóle bez sensu. Witrynę czy program można świetnie przygotować opierając się na wiedzy ekspertów, na wytycznych, że wystarczy odpowiednio dużo czasu poświęcić na analizę problemu - i gotowe.

Świetnie, ale skąd w ogóle wzięła się wiedza ekspertów, a nawet lepiej - wytyczne? Skąd wzięły się interfejsy takie, jakie widzimy? Przecież one wzięły się właśnie z badań w laboratoriach użyteczności oraz opinii użytkowników, gdy badania nie były prowadzone, z nieformalnej obserwacji znajomych, kolegów po fachu. Z obserwacji.

Zdobycie kilku użytkowników może być wbrew pozorom trudne organizacyjnie, ale warto - wtedy dopiero można powiedzieć, że uprawia się user science.

Przykład ciekawostki (tutaj akurat opinii użytkownika, a nie samego zdarzenia) — oto ciekawa odpowiedź jednego z użytkowników na pytanie, jak rozumie słowo “Przechowalnia” w sklepie internetowym - czego spodziewałby się po takiej funkcji. Użytkownik stwierdził, że przechowalnia to chyba takie miejsce, gdzie może wrzucić jakiś towar i nawet jeśli towar ten zniknie po kilku tygodniach z oferty, egzemplarz w przechowalni będzie dostępny do zakupu. Innymi słowy: przechowalnia to towary spod lady. Wspaniałe!

Dopóki nie sprawdzisz z użytkownikiem, nie wiesz, czy działa, możesz najwyżej podejrzewać. Weryfikuj swoje przypuszczenia i zakładaj możliwość pomyłki. Taki jest mój wniosek i jednocześnie kierunek rozwoju… więcej user testów, więcej patrzenia, jak właściwie ludzie korzystają z komputerów. Mnie to bardzo interesuje i skwapliwie przyglądam się, gdy tylko ktoś w moim otoczeniu jęknie, że z czymś sobie nie może poradzić: co sprawiło trudność? Co użytkownik rozumie pod pojęciem? Jak sobie z tym poradzić?

Pamiętajcie o tym terminie user science, bo on naprawdę jest ważny - to nie jest żadna papka pojęciowa.